Dit artikel is verschenen in Print Buyer van februari 2011. Door Hanneke Jelles.
Groothandels zijn in magere tijden wat minder royaal met het uitzetten van hun kostbare monstercollecties. Ontwerpers vinden het lastig dat monstermateriaal gemakkelijk veroudert; het papier van je keuze is soms net uit het assortiment. De Monsterkamer in Amsterdam biedt de oplossing.
Van meterslange stalen balken naar verfijnde ontwerpen op papier; het lijkt een wonderlijke route. Maar een groot object en een boek liggen voor Esther Krop niet zo ver uit elkaar.
Krop studeerde tussen 1993 en 1997 aan de Gerrit Rietveld Academie en de Ateliers (1997-1999), beide in Amsterdam. Ze startte haar loopbaan als vrij kunstenaar; ze maakte grote installaties en sculpturen van materialen als gelaste stalen balken, gips en zeep. De werkstukken waren tijdelijk; een werkperiode werd afgesloten met een expositie en vervolgens werden de kunstwerken weer afgebroken. Krop maakte veel foto’s om haar werk te documenteren er kwam een iMac waarop die foto’s bewaard en bewerkt konden worden. Het bewerken en ordenen van de foto’s bleek leuk werk te zijn. Op de vraag van een collegakunstenares in 2002 of Esther een boek wilde vormgeven zei ze onbekommerd ja; het leek geen grote stap. Bij drukkerij Mart. Spruijt zag ze wat voorbeelden en kreeg ze adviezen. Het ontwerpen van het boek ging wonderwel goed.
‘Het maakt eigenlijk niet zoveel uit of je vormgeving of een andere richting studeert op de academie. Het gaat om de manier van kijken. Ik ben geïnteresseerd in het boek als object.’ De enige verrassing bij de eerste productie was dat de bindwijze in de rug goed zichtbaar was op pagina’s waar het beeld doorliep. ‘Ik wist toen nog niet dat er verschillende bindwijzen bestonden, zoals OTAbind, waarbij een boek beter open ligt. Maar op dit punt na was ik zeer tevreden.’
Aandacht
Er volgde een tweede boek, Skullpture, met werk van haar voormalige docent Marien Schouten en gedrukt door Rosbeek in Nuth. Meer ontwerpopdrachten volgden, vooral uit de kunst- en galeriewereld. Sinds 2003 is grafisch werk voor Krop de belangrijkste activiteit. De keuze van het papier had vanaf het begin haar volle aandacht – zo werd het boek voor Marien Schouten gedrukt op het toen splinternieuwe Freelife-papier en kreeg het schutbladen van Fedrigoni. De katerns met keurenbeeld werden op glanzend papier gedrukt, zodat de geglazuurde keramische beelden er goed op uitkwamen. Zo ontstond een mooi contrast met de katerns op ongestreken papier met alleen tekst en zwartwit beeld. Er komen allerlei voorbeelden van drukwerk op tafel, steeds met zorgvuldig gekozen papiersoorten: huisstijlen, uitnodigingen, affiches, brochures en boeken. Vaak zijn er mooie details, zoals een ingenieuze handgemaakte sluiting in de vorm van een elastiekje met twee glanzende magnetische staafjes. Deze sluiting ontwikkelde ze zelf: ‘ik heb lang gezocht naar een sluiting die voldeed, en toen ik die niet vond heb ik dit ontwikkeld.’
Uitgeverij
Dit jaar besloot ze om naast de ontwerpopdrachten ook een begin te maken met een eigen uitgeverij, om daarin helemaal vrij te zijn in hoe en wanneer een boek verschijnt. ‘Een boek maken met een kunstenaar slurpt energie en duurt vaak lang. Met eigen uitgaven kun je het proces zoveel tijd geven als het nodig heeft. Bij producties in opdracht heb je bovendien niet helemaal in de hand wat er met het boek gebeurt. De uitgever vindt bijvoorbeeld een ander coverontwerp toch verkoopbaarder, of kiest voor een papiersoort of afwerkingswijze die wat voordeliger uitpakt. Je hebt daar als ontwerper vaak weinig over te vertellen, bij eigen uitgaven staat het je vrij te kiezen wat je het beste vindt. Als ik in Parijs of Londen ben koop ik graag mooie fotoboeken; dan krijg ik zin om zelf ook zulke boeken te ontwerpen. Met een eigen fonds hoef ik niet te wachten tot ik zo’n opdracht krijg.’ De uitgeverij, Alauda Publications, is een stichting. Het fonds krijgt als zwaartepunten hedendaagse kunst, cultuur en theorie; vorm en inhoud staan steeds intensief met elkaar in verband. In november 2010 stond Esther op een beurs in Parijs tijdens Paris Photo en in december op de Beurs voor Kleine Uitgevers in Paradiso met de twee eerste eigen titels.
Financiering
Nadeel van eigen uitgaven is dat de financiering ook geregeld moet worden. Een boek is nu eenmaal kostbaar. Soms kan een alternatief uitkomst bieden: ‘Ik heb drukvoorbeelden gezien op papier van Fedrigoni en Arjo Wiggins dat geschikt is voor digitale persen, dat zag er echt prima uit. Soms moet je creatief zijn als je iets voor elkaar wilt krijgen. In plaats van grote projecten waarbij de productietijd lang is en de financiering vaak lastig, biedt digitaal drukken de mogelijkheid met een kleine oplage te beginnen, zodat je ook dingen kunt uitproberen.’
Collecties
Uitgeven is voor Esther een activiteit die voortkomt uit haar ontwerppraktijk. ‘Omdat ik papierfan ben heb ik in de loop van de tijd veel collecties verzameld. Het leek me om verschillende redenen leuk om die verzameling open te stellen. Ten eerste omdat ik zo in contact kom met andere ontwerpers; ten tweede omdat het voor de groothandel extra aantrekkelijk is om mij van actuele en complete collecties te voorzien, er zijn immers meer mensen die ervan profiteren. De meeste vertegenwoordigers van de groothandels ken ik wel, omdat ze hier geweest zijn of omdat we samen een fabriek bezocht hebben. Ontwerpers kunnen op afspraak terecht.’ Bezoekers kunnen zelf in de kasten met monsters snuffelen, en desgewenst geeft Esther advies. Wat is haar grootste papierfrustratie? ‘Het is frustrerend dat je soms een mooie papiersoort hebt, maar niet in de goede looprichting. In het buitenland is die papiersoort dan soms wel in de goede looprichting verkrijgbaar maar het mag niet geïmporteerd. En natuurlijk, het uit collectie gaan van bepaalde papiersoorten is vervelend als je dat niet weet. Dat is een van de voordelen van de Monsterkamer; de vertegenwoordigers komen de collecties hier regelmatig bijwerken. Het is altijd up-to-date.’
